Dure, goedkope en gratis foto?s

Wanneer je bezig gaat met het ontwerpen van een website of je beheert de content van een website komt er altijd een moment dat je beeldmateriaal nodig hebt. Logo’s, grafieken en foto’s zorgen er voor dat je ontwerp sprekend wordt en dat een tekst lekker leest. Hoe beter je afbeeldingen zijn hoe beter je website er uit zal zien. Een logo is meestal wel aanwezig, een grafiek of schematisch overzicht leveren bepaalde afdelingen wel aan maar foto’s zijn bijna nooit voldoende aanwezig. Gelukkig heb je als webdesigner of contentbeheerder een aantal mogelijkheden om foto’s te verkrijgen.

Jatten

De goedkoopste, makkelijkste en de meest gebruikte optie is vreemd genoeg het simpelweg jatten van foto’s. Iemand zoekt een foto van een man met een telefoon en er wordt simpelweg “man Phone” bij Google image search ingetypt. Vervolgens wordt het plaatje van de website afgetrokken en op de eigen website geplaatst. Het komt ook vaak voor dat plaatjes van een website worden gehaald die men kent.
Wanneer je serieus met webdesign bezig bent of een website onderhoudt die veel bezoekers trekt kan dit gedrag je een redelijke schadeclaim opleveren of een slechte naam als vormgever.

Vragen

Naast jatten is er nog een simpele goedkope manier om foto’s te krijgen. Wanneer je een mooie foto ziet op een website vraag de beheerder dan gewoon of je deze foto mag gebruiken. Als “wisselgeld” kun je de eigenaar van de foto’s belonen met een bronvermelding en/of een linkje naar de website. Vaak vinden eigenaars het zelf leuk om te zien dat hun foto’s gebruikt worden zolang je het maar netjes en eerlijk speelt. Wanneer je actief bent in de zakelijke markt zullen andere bedrijven en particulieren minder snel foto’s beschikbaar willen stellen. Maar als zakelijke speler heb je vaak het voordeel dat je leveranciers, klanten of brancheorganisaties hebt die graag hun producten onder de aandacht willen brengen. Zij zullen je dan ook graag een aantal foto’s aanleveren.

Vrij nieuwsgaring

Een omweg in de regelgeving rondom rechten op bijvoorbeeld foto’s is de wet op vrije nieuwsgaring. Het is namelijk iedereen toegestaan om materiaal te gebruiken waar rechten op zitten te gebruiken. Het punt is dat je deze alleen mag gebruiken in een situatie waarin het materiaal onderdeel uitmaakt van het nieuws dat je op dat moment beschrijft. Een goed voorbeeld is het stuk dat Erik-Jan schreef over slecht uitsnijwerk bij een lokale krant. Hij maakt hier gebruik van een foto waar rechten op zitten maar doordat de afbeelding zelf onderdeel wordt van het nieuws kan de maker geen aanspraak doen op de rechten.

Sampling en kunst

Een andere mogelijkheid wanneer rechten op foto’s niet gelden is wanneer ze op een kunstzinnige manier gebruikt worden. Een bekend voorbeeld vinden we in de pop-art Andy Warhol gebruikte een foto van Marilyn Monroe en plaatste deze foto negen keer naast elkaar in een andere kleurstelling.

De maker van deze foto kan geen aanspraak maken op de rechten aangezien het onderdeel is geworden van een kunststuk. Een ander bekend voorbeeld is het sampelen in de muziek industrie. De grens tussen kunst en jatten is overigens moeilijk aan te geven. Hierdoor is er een enorm grijs gebied ontstaan waar gigantische rechtszaken over worden gehouden.

Photoshoppen

De meest creatieve oplossing die in het verlengde ligt van het gebruiken van afbeeldingen voor kunst is het photoshoppen van je eigen afbeeldingen. Deze, in principe gratis, oplossing is enorm arbeidsintensief en het resultaat is afhankelijk van je eigen kwaliteiten en photshop skills. Het idee er achter is dat je afbeeldingen zo bewerkt en samenvoegt dat er een nieuw beeld ontstaat waarin de originele beelden bijna niet meer te herkennen zijn. Op deze manier kan er, naast jezelf niemand aanspraak maken op de rechten van de afbeelding.

Foto’s uit het publieke domein (Public domain)

Dit zijn foto’s die geheel vrij zijn van auteursrechten. Iedereen kan dus met een werk dat onder publiek domein valt doen wat hij wil, zonder begrenzingen. Een werk komt in het publiek domein terecht nadat de auteursrechten verlopen. Anno 2007 verlopen de auteursrechten in Europa 70 jaar na de dood van de maker, of ? als de maker niet is aangeduid of slechts een instelling, bedrijf of organisatie als maker is aangeduid ? 70 jaar na rechtmatige publicatie van het werk. Voorheen was deze periode veel korter. In andere landen kunnen andere termijnen gehanteerd worden, meestal tussen 50 en 70 jaar na de dood van maker. De conventie van Bern uit 1886, waar 160 landen aan deelnemen, regelt een termijn van minstens 50 jaar.


Ieder werk valt automatisch onder het auteursrecht, ook al vermeldt de auteur dit niet.

Creative Commons en andere licenties

In het verlende van de werken in het publieke domijn zijn de Creative Commons en soortgelijke licenties. Creative Commons (CC) is een project ter bevordering van open content. Makers van werken stellen hun werk beschikbaar zodat ze vrij gebruikt mogen worden. Op fotosites zoals Flickr en Stock Exchange kan er vaak gezocht worden op deze licentie.

Dit is waarschijnlijk de meest goedkope, snelle en eerlijke manier om aan kwalitatief hoogwaardige foto’s te komen. Let er wel op dat er bepaalde regels gesteld worden aan de CC. Er zijn namelijk verschillende soorten licenties met verschillende regels:

De vier punten van de CC licenties:

• BY: Attribution of Naamsvermelding: kopiëren, distributie, vertoning en uitvoering van het werk en afgeleide werken op voorwaarde van het geven van credit
• NC: Non-commercial of niet-commercieel’: kopiëren, distributie, vertoning en uitvoering van het werk en afgeleide werken alleen voor non-commerciële doelen
• ND: No Derivative Works of geen afgeleiden: kopiëren, distributie, vertoning en uitvoering van het werk is toegestaan, maar niet het veranderen van het werk
• SA: Share Alike of gelijk delen: distributie van afgeleide werken is alleen toegestaan onder een identieke licentie.

Er zijn verschillende CC licenties, die genoemd worden naar welke van de hierboven genoemde punten ze bevatten. Zo is er bijvoorbeeld CC-BY, die wel BY maar niet NC en SA bevat, of CC-BY-NC-ND, die wel BY, NC, ND bevat, maar niet SA.

Zelf foto’s maken

Iedereen heeft wel een digitale camera in huis, dus iedereen kan ook zijn eigen foto’s maken. Wanneer je er voor kiest om je eigen foto’s te gebruiken waak er dan wel voor dat de foto’s van een goede kwaliteit zijn. Amateuristische foto’s kunnen afbreuk doen aan de uitstraling van je website. Een aantal tips om te zorgen dat je foto’s mooi op de website komen:

• Kies een zonnige dag uit. Foto’s die buiten worden genomen zien er tien keer beter uit wanneer dit gebeurt op een zonnige dag.
• Zorg voor een rustige achtergrond. Veel mensen letten op het onderwerp bij het fotograferen en vergeten de omgeving.
• Zet ook wat mensen op de foto. Vooral wanneer een site over een bepaald product gaat wordt nog wel eens vergeten om ook eens iemand naast het product te zetten. Dit komt de uitstraling ten goede en biedt grafisch veel voordelen.
• Regel degelijke belichting wanneer je binnen of s’avonds fotografeert. Standaard flitsers en normale verlichting voldoen niet. Zorg voor een goede lamp en probeer een ?losse’ flitser zodat je ook indirect kunt flitsen.

Amateurfotografie kent natuurlijk enorm veel kwaliteitsverschil. Wanneer je niet overtuigd bent van je eigen kwaliteiten volg dan eens een cursus, lees een boek of vraag een bekende die er beter in is.

Stockfoto’s

Dit zijn foto’s die door een fotograaf of een organisatie aangeboden worden. Deze foto’s kunnen voor een bepaald bedrag gekocht en gebruikt worden. Vaak kun je kiezen uit het gebruiken van een foto of je kunt exclusiviteit van een foto kopen. Het betreffen vaak foto’s met een hoge kwaliteit. De nadelen van deze foto’s zijn dat ze vaak een beetje nietszeggend zijn. De makers proberen namelijk een foto te maken die bij zo veel mogelijk afnemers geplaatst zou kunnen worden.

Vaak kun je ook de foto’s in verschillende resoluties en grotes kiezen. Hoe groter de foto is hoe meer je natuurlijk moet betalen. Het voordeel van webdesign is dat je meestal af kunt met de laagste kwaliteit foto’s. Enkele bekende aanbieders van stockfoto’s zijn Stockxpert en Gettyimages.

Huur een fotograaf in

Wanneer je echt een goed resultaat wilt hebben huur dan een professionele fotograaf in. Geef deze persoon een uitgebreide briefing waar de foto’s voor gebruikt gaan worden en aan welke onderwerpen je zelf zit te denken. Dit zal de meest kostbare optie zijn maar ook degene met het beste eindresultaat. Zorg er voor dat er een goed doorzoekbare database van de afbeeldingen wordt opgezet. Zodoende kun je je foto’s op een later tijdstip nog eens gebruiken.

• Tweet