Ook jij hebt een handelsnaam!

Kan Netters iets doen tegen de grapjas die op Netters.nu een “Your gateway to the internet”-pagina heeft neergezet? Je zou denken van niet: Erik-Jan heeft “Netters” nooit als merk gedeponeerd, en dan geldt toch de standaardregel van “wie het eerst komt, die het eerst maalt”? Niet helemaal. De wet kent namelijk een aparte bescherming voor de naam waaronder je als bedrijf of freelancer actief bent: het handelsnaamrecht. De naam van een bedrijf of ondernemer is automatisch beschermd tegen verwarrend gebruik. En daaronder kan ook domeinnaamgebruik vallen.

De handelsnaam

Ieder bedrijf en iedere ondernemer heeft een naam, al was het maar om in het telefoonboek opgezocht te kunnen worden. Wie commercieel actief is, heeft dus een handelsnaam. En volgens de Handelsnaamwet is die handelsnaam automatisch beschermd tegen anderen die deze op een verwarrende manier gebruiken.

Registratie van een handelsnaam hoeft niet. In vrijwel alle gevallen zul je je ingeschreven hebben bij de Kamer van Koophandel. Dat is bewijs dat je een bepaalde handelsnaam gebruikt, maar het is niet verplicht om je in te schrijven om een handelsnaamrecht te krijgen.

Het belangrijkste is dat je kunt bewijzen dat je die naam gebruikt als handelsnaam. Denk daarbij aan je briefpapier, je website of de facturen waar je naam op staat. Die vermelden je handelsnaam en tonen dus aan dat je die in het handelsverkeer gebruikt. Soms gebeurt het dat je je inschrijft met een bepaalde naam, en later een andere naam kiest omdat die beter bekt of omdat je klanten je zo gaan noemen. Het is de naam die je werkelijk gebruikt waar je handelsnaamrechten op kunt doen gelden. Wees dus consequent met hoe je je noemt, en pas je KVK-inschrijving aan als de naam daar sterk afwijkt van de naam die je in werkelijk heid gebruikt.

Bakkerij De Bakker

Een handelsnaamrecht krijgen is dus eenvoudig. Minstens zo eenvoudig is de keuze voor een handelsnaam: daar gelden geen inhoudelijke eisen voor! Wil je je als bakker dus “De Bakker” noemen, dan mag dat. Bij merken ligt dat iets anders, die moeten “onderscheidend” zijn. Jan zal zijn handelsnaam dus niet als merk kunnen deponeren, want “De Bakker” is niet bepaald een unieke naam voor een bakker. (En nee, bij De Bank ging het om het plaatje waarin die tekst mooi opgemaakt was.)

Wel moet je bij de keuze van je handelsnaam rekening houden met oudere handelsnamen en merken. De buurman van bakker De Bakker mag dus geen eigen bakkerij openen en die “De Bakkerij” noemen, want dat wekt te veel verwarring. Een naam als “De andere bakker” is op het randje, maar boekhandel Jan de Bakker hoeft echt niet bang te zijn voor bakkerij De Bakker. De naam “Bakker Bart” zou geen inbreuk op het handelsnaamrecht van “De Bakker” opleveren, maar weer wel merkinbreuk. Een handelsnaam mag ook geen ouder merk van een ander bevatten namelijk.

Die buurman mag trouwens wel weer in een andere stad een bakkerij openen en die “De Bakker” noemen, want handelsnaamrechten zijn ook nog eens geografisch beperkt. Je hebt alleen bescherming voor de plaats(en) waar je actief bent als bedrijf. Dat kan heel Nederland zijn, maar dat zul je als bedrijf wel moeten bewijzen.

Verwarring

Je pleegt inbreuk op een handelsnaam als je je eigen bedrijf een handelsnaam geeft die verwarrend veel lijkt op een in jouw branche al bestaande handelsnaam, en die ook nog eens gebruikt in hetzelfde geografische gebied. Daarbij geldt: hoe unieker de handelsnaam, hoe eerder er verwarring wordt aangenomen. Twee bakkers zullen allebei het woord “Bakker” willen gebruiken, dus heel veel bescherming kan de een niet claimen tegen de ander. Maar een bakker die zich “bakkerij De Oude Slager” noemt, staat heel wat sterker.

Handelsnaam op internet

“Netters” is een community site voor mensen die bezig zijn met webdesign, SEO en aanverwante zaken. Supersterk is die naam niet, maar ook weer niet volledig beschrijvend. Daarmee kan Netters stappen ondernemen tegen anderen die onder dezelfde naam, of onder een sterk gelijkende naam, actief zijn in diezelfde branch. Tegen visnetfabriek Netters is dus weinig te doen.

Bij handelsnamen op internet speelt de vraag van het geografisch gebied wat minder. De rechter lijkt er vanuit te gaan dat internetbedrijven in heel Nederland actief zijn. Als je je op je site beperkt tot een bepaald gebiedje (bv. een thuisbezorgbedrijf dat alleen regio Woensel-West in Eindhoven doet), dan heb je kans dat je je handelsnaam niet kunt inzetten tegen een concurrent uit Groningen. Maar in principe kun je dus tegen iedere na-aper in heel Nederland een zaak beginnen.

Wel moet je daarbij uitkijken: een handelsnaamrecht geldt alleen tegen mensen die die naam als handelsnaam gebruiken. Ander gebruik, bijvoorbeeld als productnaam, kun je met je handelsnaam niet tegengaan. Tegen hostingbedrijf X dat een 1GB-pakketje aanbiedt onder de naam “Voor echte Netters”, is ook weinig te doen want dat is geen handelsnaamgebruik. Tegen een hostingbedrijf dat zichzelf “Netters” noemt wel.

Dit speelt nog wel eens bij SEO of AdWords. Wie de naam van een concurrent gebruikt om AdWords op te kopen, of in META tags stopt, pleegt geen handelsnaaminbreuk (mogelijk wel merkinbreuk). Die naam moet daarvoor als naam van de site zelf gebruikt worden.

Domeinnaamarbitrage

Bij domeinnamen ligt dat iets anders. Als je ruzie hebt over een domeinnaam waarin je handelsnaam zit, kun je naar de rechter, maar je mag ook een arbitrageprocedure starten via de registrar. Het leuke van dat laatste is dat je daar met je handelsnaam net zo sterk zit als een merkhouder. Ga je naar de rechter, dan zul je namelijk moeten aantonen dat de domeinnaamhouder je handelsnaam gebruikt als bedrijfsnaam. En dat zal niet meevallen. De domeinnaam hoeft tenslotte niet hetzelfde te zijn als de naam van de website.

Kom je bij WIPO of een andere arbiter terecht, dan is je bewijslast als handelsnaamhouder een stuk makkelijker. Je moet deze drie dingen bewijzen:

1. De domeinnaam is identiek of lijkt verwarrend veel op een merk of handelsnaam van de klager; en
2. De domeinnaamhouder heeft geen rechten of legitieme belangen met betrekking tot de domeinnaam; en
3. De domeinnaam is te kwader trouw geregistreerd en (in Nederland: of) wordt te kwader trouw gebruikt.

Alle vormen van gebruik tellen mee als je dat eerste punt gaat bewijzen, dus niet alleen gebruik als bedrijfs- of sitenaam. En, ook handig, je hoeft niet te bewijzen dat de domeinkaper in dezelfde branch of geografische regio actief is als jij. Bakkerij De Bakker kan dus tegen iedere eigenaar van debakker.nl een arbitrageprocedure starten, ongeacht wat er op die site staat.

Bij het tweede punt kan dit wel meespelen. De domeinnaamhouder kan dan aantonen dat hij Mark de Bakker heet en onder die naam een IT-bedrijfje runt. Dat is een legitiem belang, en dan zal bakkerij De Bakker het verliezen. Een SEO parking page op een domeinnaam is per definitie geen legitiem belang, dus in dat geval gaat de domeinnaamhouder vrij snel onderuit. Want als je geen legitiem belang hebt, heb je meestal ook te kwader trouw geregistreerd of gebruikt.

Oudere domeinnaam

Tot nu toe ben ik er steeds vanuit gegaan dat de handelsnaam ouder is dan de domeinnaam. Het omgekeerde kan ook: je hebt jarenlang een leuke website, en ineens staat er iemand voor de deur met een handelsnaam van een paar maanden oud die wil dat je de domeinnaam overdraagt. Hij gebruikt enge woorden als “verzoekt en voorzover nodig sommeert” en “volledige proceskostenvergoeding uit hoofde van artikel 1019i Rechtsvordering”. En wat dan?

Als je registreert voordat een ander met een handelsnaam komt, dan kun je per definitie niet te kwader trouw geregistreerd hebben. Daarvoor moet je hebben geweten van die handelsnaam, en dat gaat wat lastig als die handelsnaam nog helemaal niet bestaat. Maar een paar jaar later je site ombouwen tot eentje die mooi meelift op de handelsnaam van die ander, is weer niet de bedoeling. Dat is gebruik te kwader trouw, en dan ga je alsnog nat.

Een sterk verweer is als je eigen domeinnaam dan ook je handelsnaam is, of in ieder geval daar veel op lijkt. Dan kun je namelijk keihard terugslaan omdat je dan die ander zijn handelsnaam kunt afpakken! Hij heeft de jongere handelsnaam en mag dus geen verwarring stichten met jouw site. Een bekend voorbeeld is Thuisbezorgd.nl versus Thuisbezorgen.nl. Thuisbezorgen had haar domeinnaam eerder geregistreerd, maar deed daar in eerste instantie niets mee. Thuisbezorgd was later maar kwam meteen met een goedlopende site. Thuisbezorgen vond dat niet leuk en begon een proces, maar verloor. De reden: inderdaad, Thuisbezorgd was eerder actief met de handelsnaam en dat gaat boven de eerdere registratiedatum van de domeinnaam!

Bottom line

Iedereen die commercieel actief is, als bedrijf of als zelfstandige, heeft een beschermde handelsnaam. Wees wel consequent in de naam die je gebruikt, want je zult moeten bewijzen welke naam je gebruikt als je je handelsnaamrecht tegen iemand anders in wilt zetten. Let dus op wat je op je site, je briefpapier, je kaartjes en facturen zet. En vergeet je KvK-inschrijving niet te controleren.

Je handelsnaamrecht kun je gebruiken tegen iedereen die dezelfde of een verwarrend veel lijkende naam gebruikt voor zijn bedrijf. Bij gebruik in AdWords of hidden tekst heb je pech; dat is geen gebruik als bedrijfsnaam. Bij gebruik in een domeinnaam heb je dan weer wel een brede bescherming. Netters.nu opeisen moet voor Erik-Jan dus geen probleem zijn.

Update (21 november): een lezer wees me er terecht op dat het geschillenreglement voor .NU domeinnamen alleen gaat over merken en niet over handelsnamen. Oeps! Nou ja, voor Nettters.nl en Neters.nl gaat het verhaal nog wel op…

Arnoud Engelfriet is ICT-jurist en partner bij juridisch adviesbureau ICTRecht. Zijn site Ius Mentis heeft meer dan 350 artikelen over internetrecht, technologie en intellectueel eigendom.