Wie is de eigenaar van een community?

Mijn site is van mij. Logisch, ik heb alles zelf geschreven, tot en met de PHP scriptjes aan toe. Weliswaar heb ik de foto’s van een stockfoto-site gehaald, maar dat is allemaal keurig contractueel geregeld. Ik ben dus nog zo’n ouderwets figuur dat in zijn eentje een site onderhoudt.

Hoe zit dat met Netters? Er staat keurig “© 2006-2007 Erik-Jan Bulthuis & Ulco & Arjan Snaterse” onderaan elke pagina. Dat is maar gedeeltelijk waar. Netters is een community-site: iedereen mag meedoen en zijn eigen content leveren. In de vorm van berichten, vragen, reacties, discussies en ga zo maar door.

Auteursrecht

Wie een bijdrage plaatst, heeft daar auteursrecht op. Hij heeft dus het recht te zeggen wat er mag gebeuren met die bijdrage. Ook na plaatsing. Alleen, door het bericht op Netters te plaatsen, geeft hij toestemming om het bericht te publiceren en door te geven op de manieren die bij Netters gebruikelijk zijn. Forumberichten mogen dus op het forum gepubliceerd worden. Artikelen evenzo, en daarvan mag Netters ook de eerste alinea doorgeven in de RSS feed. Wie Netters leest, weet dat dit zal gebeuren met zijn publicatie. Als hij daarna een bijdrage plaatst, mag Netters veronderstellen dat de plaatser daar allemaal mee instemt.

Netters mag echter niet zomaar nieuwe publicatievormen invoeren met de content van de community. Een artikel doorpubliceren op een andere site zou bijvoorbeeld toestemming van de oorspronkelijke plaatser vragen. Een twijfelgeval is bijvoorbeeld als Netters over zou stappen op een full RSS feed. Dat is een nieuwe publicatievorm, maar hij lijkt zo sterk op de huidige dat je je kunt afvragen of je je daar wel in redelijkheid tegen kunt verzetten.

Toestemming niet voor de eeuwigheid

Die toestemming is echter niet voor de eeuwigheid. Wie dat wil, kan op elk moment zijn toestemming voor publicatie intrekken. Netters moet het bericht dan weer verwijderen. Hetzelfde geldt voor forumberichten: als de plaatser dat eist, moeten de berichten in principe weg. Alleen, daarbij speelt het probleem dat forumberichten zelden op zich staan. Anderen reageren op die berichten, en door zomaar iemands berichten te verwijderen, verstoor je de leesbaarheid van de discussie. Hier moeten de beheerders dus selectief zijn. Wel kunnen ze natuurlijk de naam van de plaatser verwijderen en vervangen door “Anoniem” of “Verwijderd” of iets dergelijks.

Maar die “© 2006-2007 Erik-Jan Bulthuis & Ulco & Arjan Snaterse” dan? Dat is het verzamelauteursrecht. Wie werken van anderen bundelt, heeft een auteursrecht op de bundel. Hij mag dan anderen verbieden die bundel uit te geven of te kopiëren. Uiteraard moet hij zelf wel toestemming hebben gekregen van de auteurs van de gebundelde werken om die bundel te maken, maar die is er dus voor Netters. Omdat de toestemming in dit geval nogal beperkt is -publicatie op Netters- hebben de beheerders niet zo veel aan hun verzamelauteursrecht. Maar ach, het kan geen kwaad en het staat leuk. :)

Aansprakelijkheid

Een ander puntje is de aansprakelijkheid. Stel, iemand plaatst een beledigende of racistische bijdrage, of er wordt ergens een afbeelding of filmpje opgenomen in een bericht die inbreuk maakt op auteursrecht. En vergeet niet: een inline link naar een plaatje is trouwens ook inbreuk op auteursrecht. Dan is de plaatser natuurlijk aansprakelijk voor de schade. Maar ook de beheerders, Erik-Jan & Ulco & Arjan dus, kunnen hierop aangesproken worden. Zij hosten de materialen en stellen ze beschikbaar aan de hele wereld.

Direct content verwijderen

Hun enige manier om aan aansprakelijkheid te ontsnappen, is door bij een klacht direct in te grijpen en het materiaal in kwestie te verwijderen. De gebruiksregels van Netters bieden ze hier gelukkig ook de ruimte voor. Na verwijdering kan de plaatser eventueel nog in discussie over of de verwijdering terecht was. Gezien de huisregels geef ik hem weinig kans.

Brede huisregels op Netters

Die huisregels zijn namelijk erg breed: De beheerders behouden zich het recht voor berichten naar eigen inzicht te wijzigen of te verwijderen. Door op Netters te posten, ga je akkoord met die voorwaarden. Net zoals je bij de supermarkt akkoord gaat met de huisregel om een mandje of winkelwagentje te gebruiken. Toch kunnen de beheerders niet zomaar elk bericht om elke reden verwijderen of aanpassen. Iemands meninguiting is beschermd, en er moet dus een geldige reden zijn om dat te doen. Bij illegale bijdragen (belediging, racisme, inbreuk op andermans rechten) is er evident zo’n geldige reden aanwezig. Reclame mag ook zomaar verwijderd worden: commerciële meningsuitingen vallen niet of nauwelijks onder de vrije meningsuiting. En berichten die off-topic zijn, kunnen verplaatst of eventueel verwijderd worden.

Inhoudelijk ingrijpen bij on-topic discussies zou zeer uitzonderlijk moeten zijn. Ook als daarin iets gezegd wordt dat de beheerders niet aanstaat. Daar kunnen huisregels weinig aan veranderen: binnen het kader van de on-topic discussie hebben deelnemers het recht hun mening te uiten. “Het is mijn server dus ik beslis” gaat dus maar ten dele op als je je site openstelt voor discussie.

Meer over forumregels in regels voor forumsites op mijn site.

Arnoud Engelfriet is ICT-jurist en partner bij juridisch adviesbureau ICTRecht. Zijn site Ius Mentis heeft meer dan 350 artikelen over internetrecht, technologie en intellectueel eigendom.

• Tweet